Met herwonnen energie aan de start

Origineel artikel via: https://etg2026.nl/news-sbl_marjan_nl/

Marjan (57) uit Noordwijkerhout kreeg in september 2025 via een cross-overtraject een nieuwe nier. Nog geen jaar later staat ze aan de start van de European Transplant Games in Arnhem. Wat jarenlang een onvermijdelijk toekomstscenario was, werd werkelijkheid en veranderde haar leven ingrijpend. “Vorig jaar kon ik nauwelijks meer iets. Nu bouw ik mijn conditie weer op. Dat verschil is bijna niet te bevatten.”

“Ik liet me testen om te bevestigen dat ik het níet had”

Marjan groeide op in Noordwijkerhout, in een hecht gezin met twee broers. Sport was er vanzelfsprekend. Haar moeder handbalde op topniveau, haar vader tafeltenniste fanatiek. “We waren altijd in beweging. Of we sportten zelf, of we keken sport. Gym was mijn favoriete vak op school.”
Maar naast sport zat er ook iets anders in de familie: cystenieren. Haar vader had het, één van haar broers ook. Toch liet Marjan zich op haar 23e testen met een bijna geruststellende overtuiging. “Eigenlijk wilde ik bevestigd krijgen dat ik het níet had. Maar helaas bleek het tegendeel waar.”

In eerste instantie veranderde er weinig. Jarenlang merkte ze nauwelijks iets van haar aandoening. Ze werkte, sportte, leefde haar leven. “Pas toen mijn nierfunctie onder de 40 procent zakte, begon ik verschil te merken. Vanaf dat moment leverde ik elk jaar een beetje energie in.” Dat proces ging geleidelijk, bijna sluipend. Tot het niet meer te negeren was. “Vorig jaar had ik nog nauwelijks energie over. Een rondje met de hond was het enige wat ik op een dag kon doen. Als ik dat gedaan had, was mijn dag eigenlijk op.”

Het moment waarop het concreet wordt

Ze wist altijd dat transplantatie ooit in beeld zou komen. Maar weten is iets anders dan meemaken. “Dat waarvan je al jaren weet dat het gaat gebeuren, wordt ineens concreet. Dan komt het dichtbij.”
Dialyse wilde ze het liefst voorkomen. Toen haar schoonzus aanbood om donor te zijn, begon een spannende periode van onderzoeken en testen. Een half jaar lang leefden ze van afspraak naar uitslag. “Bij elke positieve test konden we weer een vinkje zetten. Maar het kan tot op de operatietafel nog afketst worden. Die onzekerheid is intens.”

Via een cross-overtraject waarbij donor en ontvanger worden gekoppeld aan andere donor-ontvanger paren als directe match niet mogelijk is – kreeg Marjan haar nieuwe nier.
“Het is bijzonder hoe snel je lichaam daarna reageert. Mijn energie begon terug te komen. En nu, maanden later, besef ik pas hoe uitgeput ik vorig jaar eigenlijk was. Je went blijkbaar aan minder, zonder dat je het doorhebt.”

Een dag met ruimte en weer perspectief

Elke ochtend om half negen gaat haar medicijnwekker. Metingen, medicatie, een vast ritme. Daarna trekt ze haar wandelschoenen aan voor een uur met de hond, meestal door het bos. “Vorig jaar was dat alles wat ik kon. Nu begint mijn dag daar pas.”

Ze heeft ’s ochtends weer energie voor praktische dingen: huishouden, boodschappen, administratie. “In de middag ga ik dan iets leuks doen, bijvoorbeeld bij iemand een bakkie doen en dan ook weer met de hond op pad.” Ze doet dagelijks stoelyoga om haar spieren rustig op te bouwen. En soms is er ’s avonds nog energie voor haar koor of een spelletjesavond. Sinds dit jaar sport ze zelfs weer één avond per week. “Vijf jaar heb ik dat niet gekund.” Toch is ze realistisch. Hele dagen achter elkaar actief zijn lukt nog niet. Ze plant bewust rustmomenten in.

“Ik heb nog pauzes nodig. Maar vergeleken met vorig jaar is het een wereld van verschil” – Marjan

Sport als identiteit

Tafeltennis zit diep in haar systeem. Vanaf haar zevende stond ze aan tafel. In haar tienerjaren speelde ze twintig uur per week op topsportniveau. “Ik was fanatiek, heel fanatiek,” zegt ze lachend. De afgelopen vijf jaar moest ze stoppen. Haar lichaam kon het niet meer aan. Dat verlies voelde groter dan alleen het wegvallen van een hobby. “Sport hoort bij wie ik ben. Toen dat wegviel, voelde dat als verlies van een stuk van mezelf.”

Na de transplantatie begon ze voorzichtig met opbouwen. Eén avond per week traint ze weer. “Ik kan nog steeds een aardig balletje slaan. Maar ik merk ook dat mijn lichaam opnieuw moet wennen.” Naast tafeltennis wandelt ze graag. Het Pieterpad is bijna afgerond en misschien lonkt ooit de Vierdaagse. “Op dit moment kan ik weer 15 tot 20 kilometer lopen. Dat had ik een jaar geleden niet durven dromen.”

Meer dan beweging

Voor Marjan is sport niet alleen fysiek belangrijk, maar ook mentaal. “Als je de hele dag op de bank hangt, wat als nierpatiënt vaak geen keuze is, ga je je lamlendig voelen. Van sporten word je op een fijne manier moe. Je voelt dat je iets goeds hebt gedaan.” Tafeltennis is bovendien een uitlaatklep. “Ik sla letterlijk mijn frustraties eruit. Dat fanatieke heeft dan echt voordelen. En dan is er nog de gezelligheid na afloop, wat minstens zoveel energie geeft als de wedstrijd zelf.”

Eigen regie, met twijfel

Voor haar transplantatie voelde ze zich beperkt in haar mogelijkheden. “Ik kon niet meer bepalen wat ik met mijn lichaam deed. Dat voelde als verlies van regie.” Nu ligt die regie weer bij haarzelf en dat past bij haar karakter. “Ik houd graag controle.”

“Het idee dat ik mijn gezondheid positief kan beïnvloeden door te bewegen, geeft me kracht.” – Marjan

Maar die herwonnen controle heeft ook een keerzijde. “Op een mindere dag voel ik me soms verplicht mijn stappen op mijn stappenteller te halen. Alsof ik moet bewijzen dat ik vooruitga.” Ook het opbouwen zelf is spannend. “Als ik mijn buik rond mijn litteken voel, vraag ik me af: heb ik te veel gedaan? Of is het gewoon spierpijn van spieren die bij de operatie zijn doorgesneden en nu weer aan het werk gaan?” Zelf regie hebben betekent ook zelf beslissen wanneer je stopt. “Bij twijfel ga ik iets eerder naar huis dan de rest. Dat moet ik mezelf toestaan.”

Leren vertrouwen op een nieuw lijf

Een transplantatie betekent ook wennen aan een ander lichaam. Haar oude nieren zijn niet verwijderd; de nieuwe nier zit rechts in haar onderbuik.
“Als ik iets voel in mijn rechterflank, schrik ik sneller. Is dit normaal? Hoort dit zo? Terwijl ik hetzelfde gevoel links gewoon negeer.”

Luisteren naar haar lichaam kan ze wel. Maar de signalen interpreteren is ingewikkelder. “Een deel van mijn lijf is nieuw en nog niet vertrouwd. Ik moet nog leren welke signalen belangrijk zijn en welke niet.” Van zorgverleners kreeg ze vooral het advies om naar haar lichaam te luisteren. “Logisch, maar ook lastig. Misschien had ik het fijn gevonden om iets concreter te horen hoe ik sporten kan opbouwen. Tegelijk begrijp ik dat herstel voor iedereen anders is.”

Iets om naar uit te kijken

Dit jaar worden de European Transplant Games in Arnhem georganiseerd. Voor Marjan betekenen ze meer dan alleen een sportevenement. “Voor het eerst in lange tijd heb ik weer iets om echt naar uit te kijken.” Dat de spelen in Nederland plaatsvinden, maakt deelname mogelijk. In het eerste jaar na transplantatie wordt reizen naar het buitenland afgeraden. Bovendien voelt het veilig om dicht bij huis te blijven. “En familie en vrienden kunnen komen kijken. Dat maakt het extra bijzonder.”

Ze hoopt met gezonde spanning aan de start te staan. “Ik hoop dat ik genoeg energie heb om de hele dag te kunnen sporten. En misschien tik ik mijn oude niveau weer een beetje aan.” Maar minstens zo belangrijk is de ontmoeting met anderen. “Het lijkt me mooi om bij andere sporten te kijken en om met lotgenoten te praten. Je hebt twee dingen gemeen: je bent getransplanteerd én je houdt van sport. Dan gaat het niet alleen over patiënt zijn.”

“Je moet ons niet afschrijven”

Dat ze nu al meedoet, zegt iets over hoe ze in het leven staat. “Ik had ook kunnen wachten tot 2027. Maar ik houd mijn doelen graag ambitieus.”
De spelen motiveren haar om haar conditie sneller op te bouwen. Ze ziet ze ook als een boodschap naar de buitenwereld. “Getransplanteerden hebben misschien een rugzakje maar wie niet? Je moet ons zeker niet afschrijven. We kunnen meer dan je denkt.”

Ze hoopt dat andere patiënten in haar verhaal herkennen dat twijfel normaal is. Dat wennen tijd kost. Maar ook dat bewegen kan helpen om je gezondheid positief te beïnvloeden fysiek én mentaal. Ze glimlacht. “Vorig jaar was mijn wereld klein. Dit jaar sta ik aan de start van een internationaal sportevenement. Dat verschil zegt eigenlijk alles.”